Devam primi, iş yerinde düzenli ve istikrarlı çalışanları ödüllendiren bir sistemdir. Uygulanan sistem, devamsızlık yapmayan ve işe zamanında katılım gösteren çalışanlara ekstra bir kazanç sağlar. Düzenli bir şekilde işinize odaklandığınızda hem kariyerinizi hem de maaşınızı ileriye taşıyabilirsiniz.
Devam primi nedir?
Devam primi, iş yerlerinde çalışanların düzenli katılımını teşvik etmek için verilen bir ödüldür. Yani, işe zamanında gelip görevlerinizi aksatmadan yerine getirdiğinizde, maaşınıza ek olarak bir bonus kazanırsınız. Prim uygulaması genellikle üretim, tekstil, inşaat gibi sektörlerde sıkça karşınıza çıkar. Burada amaç hem sizin motivasyonunuzu artırmak hem de iş yerinin verimliliğini korumaktır. 2025 itibarıyla bu uygulama, özellikle iş gücü sürekliliğinin önemli olduğu alanlarda popülerliğini korur. Bazen devamlılık primi olarak da adlandırılan uygulama iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle belirlenir. İşverenler, bu teşviki aylık ya da dönemsel olarak çalışanlara verebilir. Devam primi şartları, iş yerinin belirlediği kurallara göre değişebilir. Genellikle belirli bir devamsızlık sınırını aşmamak, vardiyalara zamanında katılmak ve iş disiplinine uymak gibi kriterler aranır.
Prime esas kazanç (PEK) nedir?
Prime esas kazanç yani kısaltılmış adı ile PEK, maaşının dışında aldığın ek ödemeleri kapsayan sistemin adıdır. İkramiye, prim ve çeşitli ek ücretler bu kapsamda değerlendirilir; ama PEK’in belirli bir taban ve tavan sınırı bulunur. Yani her ödeme bu hesaplamaya dahil edilmez.
İkramiye, işverenin sizi motive etmek için yaptığı ekstra ödemeler olarak tanımlanabilir. Bayramda, yılbaşında ya da özel günlerde yapılan ek ödemeler, iş yerine olan bağlılığını artırmak için düşünülmüş bir destektir.
Prim, daha verimli ve istekli çalışmanızı sağlamak için yapılan ödemedir. Hedefleri tutturduğunuzda, satışları artırdığınızda ya da projelerde ekstra başarı sağladığınızda bu ek ödemeyi alabilirsiniz.
Ücret ise sadece maaşınızı değil; yıllık izin paranızı, bayram mesailerinizi ve ek görevler karşılığında aldığınız ücretleri de kapsar.
Devam primi uygulaması gibi ödemeler iş yerindeki motivasyonunu artırırken, işveren için de verimi yükseltmenin bir yoludur. Hem özel sektörde çalışıyorsanız (4A) hem de kendi işinizin patronu iseniz (4B), PEK hesaplaması geçerli olur. Yani işten kazandığınız her ücret sadece maaşınızla sınırlı değildir. 4A ya da 4B konusunda bilgi için SGK hizmet dökümü alabilirsiniz.
Prime esas kazanç nedir ve nasıl hesaplanır?
Prime esas kazancı hesaplarken, günlük ücretin çalışılan gün sayısıyla çarpılması yeterli olur. Asgari ücretle çalışan biri için bu hesaplama, günlük prime esas kazanç olan 866,85 TL’nin 30 günle çarpılmasıyla yapılır. Böylece aylık prime esas kazanç 26.005,50 TL olarak bulunur.
Örneğin, günlük prime esas kazancı 1.000 TL olan bir çalışanın aylık PEK tutarı, 30 gün boyunca çalıştığında 30.000 TL’ye ulaşır. Temel mantık, günlük kazanç ne kadar yüksekse, prime esas kazancın da o oranda artmasıdır.
Prime esas kazanç kapsamına giren ödemeler
Çalışanlara verilen prime esas kazançlar, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 77. maddesine göre belirlenir. Bu madde, ücret, ikramiye ve benzeri ödemelerin sigorta primine esas tutulacağını açıkça ifade eder. 77. maddeye göre prime esas kazanç kapsamında giren ödemeleri şu şekilde açıklamak mümkündür.
Öncelikle, asıl ücretler bu kapsama girer. Ödeme şekline ve zamanına göre farklılık gösteren ücret türleri de prime esas kazanç olarak kabul edilir. Ücretin eklentileri, idari veya hukuki kararlar doğrultusunda yapılan ödemeler, sigortalı çalışanların istirahat döneminde aldıkları ücretler, yıllık izin ücretleri ve izin harçlıkları da bu kapsamda yer alır.
Ödeme şekli ve zamanına bağlı olarak değişen ücret türleri, zamana veya iş birimine göre farklı kategorilere ayrılır. Götürü ücret de bu başlık altında değerlendirilir. Komisyonla çalışılan işler ve belirli bir zaman veya tutar gözetmeksizin yapılan ödemeler de prime esas kazançlara dâhildir.
Bunun yanı sıra, belirli şartlar sağlandığında bazı ödemeler kısmi olarak prime esas kazanç kapsamına alınır. Koşullar yerine getirildiğinde, bu ödemeler de PEK hesabına dâhil edilir. PEK ödemesi kategorisinde yer alan ücret ve yardımlar, belirli kriterlere bağlı olarak değerlendirilir ve ilgili mevzuata göre hesaplanır.