Stok kontrol, bir işletmenin envanterini yönetmek ve düzenlemek için kullanılan süreçlerin toplamıdır. Bu süreç, malzeme temini, depolama ve teslimat dahil olmak üzere ürünlerin izlenmesini kapsar.
Stok kontrol, tarihsel olarak ticaret ve sanayinin başladığı ilk günlerden bu yana işletmeler için kritik bir süreç olmuştur. Ürünlerin doğru miktarda ve zamanda temin edilmesi amacıyla çeşitli metotlar geliştirilmiştir. Örneğin, 20. yüzyılın başlarında Emek-Talep Yönetimi ve Just in Time (JIT) gibi sistemler geliştirilmiş ve Stok Kontrol süreçlerini daha verimli hale getirmiştir. Günümüzde bu kavram, teknoloji ile entegre bir yapıda ele alınmakta olup yazılımlar ve otomasyon sistemleri sayesinde işletmeler stoklarını daha etkin bir şekilde izleyebilmekte ve yönetebilmektedir. Farklı yaklaşımlar arasında ABC analizi, FIFO ve LIFO gibi yöntemler yer almaktadır.
İşletmelerin en önemli süreçlerinden biri olan Stok Kontrol, stratejik bir rol oynar. İyi bir stok yönetimi, işletmenin finansal durumunu olumlu yönde etkileyebilir, maliyetleri düşürebilir. Ayrıca, müşteri memnuniyetini artırarak rekabetçi bir üstünlük sağlayabilir. İşletmeler, Stok Kontrol sistemlerini efektif bir şekilde kullanarak stok fazlalığı ya da eksikliği gibi potansiyel sorunları önleyebilir ve daha hızlı ve güvenilir bir hizmet sunabilir. Otomatik raporlama ve analiz sistemlerinin sektörlere getirdiği yenilikler arasında bulunur, bu da stratejik karar süreçlerini hızlandırır.
Bir elektronik cihaz mağazası, bir depoda çeşitli ürünler bulundurmaktadır. Yüksek talep gören bir akıllı telefon modelinin yeterli stokla temin edilmesi için mağaza, gerçek zamanlı bir Stok Kontrol sistemi kullanır. Bu sistem, otomatik uyarılar göndererek mağaza yöneticilerini bilgilendirir ve belirli bir 'minimum stok seviyesi' aşıldığında depolarını yeniden doldurmalarını sağlar. Bu sayede mağaza, müşteri taleplerine hızlı bir şekilde cevap verebilir ve satış fırsatlarını kaçırmamakta, bu da müşteri memnuniyetini artırmaktadır.